top of page

İndirgenemez Deneyim, Ontolojik Özdeşlik ve Epifenomenalizm

Yazar / Author: Emir H. Özel

Atıf için / Cite this: Özel, E. H. (2022). İndirgenemez deneyim, ontolojik özdeşlik ve epifenomenalizm. Psikoteori Dergisi, 3(1), 23-58.

Özet: Bu makalede çağdaş zihin felsefesinin temel problemlerinden birisi olan bilinç problemi hakkında Saffet Murat Tura'nın tezleri tartışılmıştır. Tura'nın ulaştığı sonuç olan ontojolik özdeşlik tezine göre beynimizin nöral faaliyetleri ile fenomenal yaşantılarımız fizik biliminin epistemolojik çerçevesinde açıklanamayacak şekilde bir ve özdeştir. Tura'nın eski çalışmalarında gördüğümüz indirgenemez deneyim tezine göreyse fenomenolojik materyal fizik bilimiyle incelenemeyen ancak yine de fiziksel olan bir enerji büyüklüğüyle ifade edilmiştir. Bu makale kapsamında ontolojik özdeşlik tezi ile indirgenemez deneyim tezi karşılaştırılmıştır. Ayrıca epifenomenalizmle ilgili olarak Tura'nın ulaştığı sonuç incelenmiş ve yeni bir argüman ile özdeşlik teorisi ve epifenomenalizm arasında bir sınır çizilmeye çalışılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre indirgenemez deneyim tezi, ontolojik özdeşlik tezine nazaran daha bilimsel bir hipotez olarak karşımıza çıkmaktadır. Öte yandan ontolojik özdeşlik tezinin içerisinde bulunan epistemik epifenomenalizm, özdeşlik tezini bir tür çıkmaza sokuyor gibi gözükmektedir. Makalede Tura'nın son üç çalışmasındaki argümanlar derlenmiş ve okurlara bir tür kılavuz olması amaçlanmıştır.

Abstract: In this article, Saffet Murat Tura’s theses about the problem of consciousness, which is one of the main problems of contemporary philosophy of mind, are discussed. According to the ontological identity thesis, which is the result of Tura, the neural activities of our brain and our phenomenal experiences are one and identical in a way that cannot be explained within the epistemological framework of physics. According to the irreducible experience thesis, which we see in Tura’s previous works, the phenomenological material is expressed with an energy magnitude that cannot be studied by physics, but is still physical. In this article, the ontological identity thesis and the irreducible experience thesis are compared. In addition, the conclusion reached by Tura regarding epiphenomenalism has been examined and a new argument has been tried to draw a boundary between identity theory and epiphenomenalism. According to the results, the irreducible experience thesis appears as a more scientific hypothesis than the ontological identity thesis. On the other hand, epistemological epiphenomenalism in the ontological identity thesis seems to put the identity thesis
into a dead end. In the article, the arguments in Tura’s last three studies were compiled and aimed to be a kind of guide for the readers.

Anahtar sözcükler: zihin felsefesi, ontolojik özdeşlik tezi, indirgenemez deneyim tezi, epifenomenalizm, bilinç problemi.

Keywords: philosophy of mind, ontological identity thesis, irreducible experience thesis, epiphenomenalism, hard problem of consciousness

bottom of page