top of page

Özne-Nesne Diyalektiğinin Materyalist Yorumu

Yazar / Author: Emir H. Özel

Atıf için / Cite this: Özel, E. H. (2022). Özne-Nesne Diyalektiğinin Materyalist Yorumu. Psikoteori Dergisi, 3(2), 20-37.

Özet: Özne-Nesne diyalektiği gerçekliğimizin temelinde yer alan ve “kendilik” mefhumunu ortaya çıkaran bir doğa olayı olarak materyalist bir temele dayanmaktadır. Marx’tan yola çıkarak kavrayabileceğimiz öznel yaşantıların dilsel-sosyal ortamımızda diyalektik bir ilişki içerisinde kurulması evrim teorisiyle iç içe geçmiştir. Öznelerimizin kuruluşu dilsel ve dilsel olmayan davranışlarımızı kavrama, anlama ve yorumsama yeteneğimizi borçlu olduğumuz zihin teorisi işlevinde yatmaktadır. Zihin teorisi materyalist bir tez olması itibariyle özne-nesne diyalektiğini materyalist bir çerçeveye sokabiliriz. Diyalektik materyalizmin buradaki rolü öteki materyalist tezlerin aksine objektif bir şekilde öznel deneyimleri reddetmemesi, düalist özellikler sergilememesi ve doğayla uyum içerisinde olmasıdır. Engels, Althusser ve Tura’nın diyalektik materyalizm yorumları arasında yapılan karşılaştırmada evrimsel olarak Tura’nın görüşleri bilimle daha sıkı ilişkilere sahip olsa da Althusser’de gördüğümüz özne-nesne ilişkisi de bu diyalektiği materyalist bir çerçevede yorumlamamıza izin vermektedir. Çalışmanın temel amaçları henüz materyalist olup olmadığı hala tartışma konusu olan psikoloji için materyalist bir zemin hazırlamak ve özne-nesne sorununu diyalektik bir zeminde açıklamaktır. Çalışmanın temel tezine göre özneler olarak tekbenci fenomenal dünyamızda evrimsel süreçte gelişen ve nörobiyolojik bir fonksiyon olan zihin teorisi yeteneği sayesinde öteki potansiyel özneleri, yani nesneleri, dilsel ve dilsel olmayan davranışlarımızla kavrar, anlar ve yorumlarız; bu yorumsama süreci bilişimizi oluşturur ve bizi sosyal pratikte özne’lik algısına sahip biyolojik nesneler olarak dilsel arenada kurgular.

Abstract: The Subject-Object dialectic is based on a materialist basis as a natural phenomenon that lies at the foundation of our reality and reveals the notion of "self". The establishment of subjective experiences, which we can comprehend based on Marx, in a dialectical relationship in our linguistic-social environment is intertwined with the theory of evolution. The constitution of our subjects lies in the theory of mind function, to which we owe our ability to comprehend, understand and interpret our linguistic and non-linguistic behavior. As theory of mind is a materialist thesis, we can put the subject-object dialectic into a materialist framework. The role of dialectical materialism here is that unlike other materialist theses, it does not reject subjective experiences objectively, does not exhibit dualistic features, and is in harmony with nature. In the comparison made between Engels, Althusser and Tura's interpretations of dialectical materialism, although Tura's views have closer relations with science in evolutionary terms, the subject-object relationship we see in Althusser also allows us to interpret this dialectic in a materialist framework. The main aims of the study are to prepare a materialist ground for psychology, which is still a matter of debate whether it is materialist or not, and to explain the subject-object problem on a dialectical basis. According to the main thesis of the study, we comprehend, understand and interpret other potential subjects, namely objects, with our linguistic and non-linguistic behaviors, thanks to the ability of theory of mind, which is a neurobiological function and developed in the evolutionary process in our solipsistic phenomenal world as subjects; this hermeneutic process creates our cognition and constructs us in the linguistic arena as biological objects with a sense of subjectivity in social practice.

Anahtar sözcükler: Özne-Nesne diyalektiği, materyalizm, diyalektik, zihin teorisi, öznelik algısı

Keywords: Subject-Object dialectic, materialism, dialectic, theory of mind, phenomenon of subjectivity

bottom of page